ج - 1 - ص 248 ليپزيك ) . مؤلف خودش چمن دوم از روضه چهارم اين كتاب را در ذكر و وصف ناحيه اسفزار اختصاص داده و ميگويد « از قديم الايام شهرت تمام دارد كه اسفزار را باغچه هرات گويند . . . . . » ( متن كتاب ص 107 ص 118 ) . دهستانهاى اسفزار و اسفراين از جمله دهستانهاى ناحيه : پهناور ( جام ) است ، و ( جام ) معرب كلمه ( زام ) مىباشد كه نام فارسى و اصلى اين ناحيه بوده است . ياقوت گويد : « زام : احدى كور نيسابور المشهوره و قصبتها البوزجان و هى التى يقال لها جام بالجيم سميت بذلك لانها خضراء مدوره شبهت بالجام الزجاج ، تشتمل على ماية و ثمانين قريه » ( معجم البلدان - ج 2 - ص 909 ليپزيك ، فتوح البلدان - بلاذرى - ص 403 ) و اما كلمه ( زمچى ) بجيم عربى ممكن است مخفف كلمه ( زامچى ) بالف بوده كه يك نسبت غير قياسى است بجام يا بزام - باضافه جيم باصل كلمه - نظير نسبت رازى باضافه زاء باصل كلمه - و چون مصنف از مردم اسفزار كه از دهستانهاى ناحيه جام يعنى زام بوده بدين‌جهت او را زامچى ، و با تخفيف زمچى گفته‌اند . چنان كه دولتشاه ميگويد : « نسب شيخ آذرى طوسى اسفراينى به معين صاحب الدعوة احمد بن محمد الزمچى الهاشمى المروزى ميرسد » ( تذكره دولتشاه سمرقندى ص 398 - 399 ) . و احتمال ميرود « زمچى » بچيم پارسى يك نسبت تركى است به زام نظير ( قوشچى ) ، ( يساق‌چى ) و امثال آن . ؟ و شايد درست اين كلمه ( زميخى ) بياء مثناة تحتانى و خاء معجمه باشد ياقوت ميگويد : « زميخ : بضم اوله و تشديد ثانيه و ياء و خاء كورة من بيهق من اعمال نيشابور » ( معجم البلدان - حرف زاء ) و صاحب فرهنگ برهان قاطع و به پيروى او در فرهنگ آنندراج مينويسد : « زمچى : بفتح اول و سكون ثانى و جيم فارسى . . . نام موضعى هم هست در خراسان و احمد زمچى منسوب به آنجا است » ( برهان قاطع . فرهنگ آندراج حرف زاء ) . و در فرهنگ جهانگيرى مينويسد : زمچ با اول مفتوح بثانى زده و جيم فارسى مفتوح نام پرنده‌ايست . و به اين معنى گويا « زمچى » يك نسبت خانوادگى بوده